Κοκκιναρά 35, Κηφισιά, (+30) 210.80.85.370

παιδί που κοιμάται με προβλήματα ύπνου

Προβλήματα ύπνου στα παιδιά: ένα μήνυμα που χρειάζεται να αποκρυπτογραφηθεί

Στη μεγάλη περιπέτεια της γονεϊκότητας, ένα κρίσιμο θέμα που πυροδοτεί την αγωνία και τους φόβους των νέων γονιών είναι ο ύπνος του μωρού. 

Και ενώ σε έναν τέλειο κόσμο, το μωρό, αυτή η θαυμάσια και περίπλοκη ύπαρξη, θα περιμένει κανείς να κοιμάται ήσυχα και σύμφωνα με τις μελέτες, στην πραγματική ζωή, δυστυχώς, ο ύπνος των παιδιών δεν είναι πάντα μια εύκολη διαδικασία.Πολύ συχνά το ερώτημα «γιατί το παιδί μου δεν κοιμάται; » χρειάζεται να απαντηθεί από ειδικό όταν οι γονείς αρχίζουν να νιώθουν εξαντλημένοι ή όταν αρχίσει να διαταράσσεται η οικογενειακή ζωή.Πολλές είναι οι ερωτήσεις που τίθενται από τους γονείς στην επικοινωνία μας στο ψυχολογικό θεραπευτικό κέντρο «συναίσθηση»: «Από ποια ηλικία πρέπει να θεωρήσουμε ότι δεν είναι πλέον "φυσιολογικό" να σηκωθούμε δύο, τρεις ή τέσσερις φορές για να καθησυχάσουμε το μωρό;» «Θα πρέπει να το πάρουμε μαζί μας στο κρεβάτι, να δώσουμε ένα μπουκάλι γάλα η την πιπίλα»; «γιατί ξυπνάει και κλαίει;», «πόσες ώρες πρέπει να κοιμάται;»

Σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Εθνικό Οργανισμό Ύπνου (National Sleep Foundation) και τον Jodi Mindell, συγγραφέα του βιβλίου «Sleeping Through the Night», η συνιστώμενη διάρκεια ύπνου διαφοροποιείται σημαντικότατα ανά ηλικία:

Βρέφη έως 6 μηνών: Ο απαραίτητος χρόνος ύπνου είναι 16 – 20 ώρες. Η μεγαλύτερη περίοδος ύπνου είναι για την πλειοψηφία των παιδιών 5 ώρες με μεσοδιαστήματα αφύπνισης μίας έως δύο ωρών.

Βρέφη 6 – 12 μηνών: Ο συνιστώμενος χρόνος ύπνου είναι περίπου 3 ώρες την ημέρα και 11 ώρες τη νύκτα. Προς το τέλος του 1ου χρόνου, o ύπνος ομαλοποιείται και τα παιδιά κοιμούνται μια μεγάλη περίοδο τη νύχτα και ένα ή δύο μικρά διαστήματα ύπνου την ημέρα, με σύνολο περίπου 12 με 13 ώρες.

Παιδιά 1 – 3 χρονών: Ο ενδεδειγμένος χρόνος ύπνου είναι 10 – 12 ώρες συνολικά. Πολλά παιδιά στην ηλικία αυτή επιλέγουν να μην να κοιμούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Παιδιά ηλικίας 3 – 6 χρονών: Ο απαιτούμενος ύπνος κυμαίνεται σε 10 – 12 ώρες το 24ωρο. Τα παιδιά της ηλικίας αυτής δεν είναι υποχρεωτικό να κοιμούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν συμπληρώνουν τον ύπνο τους κατά τη διάρκεια της νύκτας.

Παιδιά ηλικίας 6 – 15 χρονών: Ο ύπνος που θεωρείται επαρκής έχει διάρκεια 10 – 11 συνολικά ώρες, ενώ ο μεσημεριανός ύπνος δεν θεωρείται επιβεβλημένος.

Περίπου το 30% των παιδιών πάσχουν από διαταραχές ενώ σύμφωνα με μελέτες του Διεπιστημονικού Κέντρου Ύπνου στο Παρίσι σχεδόν ένα στα 2 παιδιά, στους πρώτους έξι μήνες της ζωής του, παρουσιάζει ανήσυχο ύπνο. Πολύ συχνά οι διαταραχές ύπνου του παιδιού επηρεάζουν το σύστημα της οικογένειας, καθώς οι γονείς καλούνται να μείνουν για μέρες, για μήνες ή και για χρόνια άυπνοι. Οι μαρτυρίες των γονιών δε διαφέρουν πολύ όταν αρχίζουν να μιλάνε για τη δυσκολία τους: «ενώ στη διάρκεια της μέρας είναι ένα πολύ ήσυχο μωρό τη νύχτα ξυπνάει και κλαίει για πολύ ώρα…δεν ξέρουμε πια τι να κάνουμε…», «….εδώ και τέσσερα χρόνια δεν έχουμε καταφέρει να κοιμηθούμε ένα βράδυ… », «..έχουμε δοκιμάσει τα πάντα αλλά δεν κοιμάται μόνη της…»

Πολύ συχνά ένα μωρό ή ένα παιδί, που δεν κοιμάται μόνο του, ή που κλαίει τη νύχτα. ή που θέλει να κοιμάται στο κρεβάτι των γονιών του, εκφράζει ένα σύμπτωμα για μια δυσλειτουργία στην οικογενειακή μονάδα, στέλνει ένα μήνυμα στους γονείς για μια δυσκολία είτε δική του, είτε των γονιών ή ακόμη και της σχέσης τους όπως αυτή διαμορφώνεται στην καθημερινή αλληλεπίδραση. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να καταφέρουν να αποκωδικοποιήσουν το μήνυμα νωρίς για να μην εδραιωθούν οι δυσκολίες και για να υπάρξει ηρεμία και γαλήνη στην οικογένεια με ήσυχες νύχτες και ξεκούραστες μέρες..

Πολλές είναι οι αιτίες που μπορούν να εξηγήσουν τη δυσκολία του παιδιού στον ύπνο.

Η δυσκολία στον ύπνο ενός παιδιού πολύ συχνά είναι η έκφραση μια απώλειας ή μιας έλλειψης. Αν το παιδί δεν βλέπει αρκετά τους γονείς στη διάρκεια της ημέρας θα κληθεί να αναπληρώσει αυτή την έλλειψη τη νύχτα, όταν γνωρίζει πως οι γονείς του είναι παρόντες. Άλλες φορές μπορεί να είναι και η έκφραση μιας κρυμμένης αγωνίας του παιδιού όταν οι γονείς δεν είναι αρκετά διαθέσιμοι για σχέση, λόγω ενός προβλήματος υγείας, ή προβλημάτων στην εργασία τους ή ακόμη και προβλημάτων στην ευρύτερη οικογένεια, όπως μια απώλεια ή μια ασθένεια. Δεν είναι όμως και λίγες οι φορές που μπορεί να εκφράζει το άγχος των γονιών προς το παιδί και την υγεία του, πρόκειται για εκείνες τις περιπτώσεις, όπου προτιμούν να «κλείνουν ραντεβού με το μωρό τους» στη διάρκεια της νύχτας.

Σε άλλες περιπτώσεις οι διαταραχές στον ύπνο μπορεί να σχετίζονται με το άγχος των γονιών ή με συναισθηματικές δυσκολίες τους, καθώς τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα των γονιών και συντονίζονται με αυτά ή γίνονται οι εκφραστές τους.

Μεγάλη σημασία δίνεται και στην ποιότητα της σχέσης του παιδιού με τους γονείς, στις προσδοκίες των γονιών για το παιδί, στη θέση του παιδιού στην οικογένεια, στην αναπτυξιακή φάση της οικογένειας και στον τρόπο που αλληλεπιδρούν στο χρόνο που είναι μαζί.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η προετοιμασία του παιδιού για το νυχτερινό ύπνο. Το πως ένα παιδί αντιλαμβάνεται το πέρασμα από τη μέρα στη νύχτα, πόσο προετοιμάζεται για να μείνει μόνο του το αν υπάρχει μια τελετουργία και με ποιο ρυθμό γίνεται.

Τα μηνύματα λοιπόν που μπορεί να δώσει ένα μωρό ή ένα παιδί είναι πολλά και επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Οι γονείς με τη βοήθεια των ειδικών μπορούν να αποκωδικοποιήσουν αυτά τα μηνύματα, να κατανοήσουν τι εκφράζει ένα παιδί με το να μην κοιμάται το βράδυ και να συμβάλλουν στην αλλαγή αυτής της συνήθειας, που ταλαιπωρεί όχι μόνο το παιδί αλλά και τους ίδιους, οι οποίοι συχνά αναρωτιούνται για το τι μπορεί να κάνουν λάθος και πόσο φταίνε εκείνοι.

Ανταποκρινόμενοι στις αγωνίες των γονιών για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Ψυχολογικό θεραπευτικό Κέντρο συναίσθηση πραγματοποιείται το πρόγραμμα συμβουλευτικής ύπνου για βρέφη και παιδιά της Lillian Nemet Pier κλινικής ψυχολόγου – ψυχαναλύτριας, από την κα Μάντζιου, ψυχολόγου, οικογενειακής υπαρξιακής ψυχοθεραπεύτριας, η οποία έχει εκπαιδευτεί στο νοσοκομείο Robert-Debré στο Παρίσι.


Συγγραφέας: Βασιλική Μάντζιου, Ψυχολόγος Msc, Phd(c), Υπαρξιακή Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια.